AI als denkversterker: zo houdt Luzac de leerling aan het stuur

Of het nu gaat om een lastig onderdeel van de examenstof of een uitleg die tijdens de les net niet helemaal is blijven hangen. Met BeSmart Campus kunnen leerlingen zelfstandig verder op het moment dat ze extra uitleg nodig hebben.

Quintijn Schenkel, eindverantwoordelijk voor onderwijs en leerlingbegeleiding bij Luzac, vertelt waarom de school voor BeSmart koos en hoe het digitale leermiddel past binnen hun visie op goed onderwijs.

Ondanks kleine klassen toch behoefte aan extra ondersteuning

Luzac werkt met kleine klassen van gemiddeld tien tot twaalf leerlingen en besteedt veel aandacht aan individuele begeleiding. In de onderbouw krijgen leerlingen bijvoorbeeld acht à negen uur per week leerlingbegeleiding. Ook tijdens het zelfstandig werken in de studiezaal zijn begeleiders aanwezig. Toch zag Quintijn Schenkel ruimte voor aanvullende ondersteuning.

'We merken dat er, ondanks de kleine klassen en goede lessen, behoefte is aan extra uitleg. Soms begrijpt een leerling iets na een les nog niet helemaal. Dan is het heel fijn als die een onderdeel nog eens kan terugkijken en uitleg kan krijgen.'

Die behoefte was een belangrijke aanleiding om met BeSmart Campus aan de slag te gaan. Zeker in de examenjaren, waarin veel lesstof in relatief korte tijd wordt behandeld, kan het verschil maken als leerlingen zelfstandig verder kunnen wanneer ze ergens op vastlopen.

Een docent kan niet op ieder moment voor iedere leerling klaarstaan. En ook binnen een kleine klas is één-op-éénbegeleiding niet voortdurend mogelijk. Juist daar ziet Schenkel de meerwaarde van BeSmart Campus.

'Als je met je schoolwerk begint en merkt dat je iets niet begrijpt, is het enorm prettig dat je nu gewoon naar BeSmart kunt. Je krijgt nog eens uitleg en kunt weer verder.'

De school startte met een pilot rondom de herexamens. Daarbij lag de nadruk op de examenmodule, waarmee leerlingen uitleg krijgen over examenopgaven en inzicht krijgen in waarom antwoorden wel of niet goed zijn. Schenkel legt uit waarom het belangrijk is dat die uitleg aansluit bij de examenstof:

'Het is hartstikke interessant als een chatbot een heel mooi antwoord geeft over wiskunde of natuurkunde. Maar als het buiten de examenstof zit, dan is dat niet zo relevant.

We zochten een systeem dat leerlingen echt verder kan helpen binnen de context van examens.'

Inmiddels ziet Luzac ook bredere mogelijkheden. De uitleg, bootcamps en Tiny Talks kunnen leerlingen helpen om de lesstof beter te begrijpen.

Voor de eindexamentraining in april wil Luzac BeSmart Campus bovendien als gezamenlijke basis gebruiken. Voorheen werkten de secties met verschillende eigen examenbundels en materialen. Door die samen te brengen in BeSmart ontstaat meer lijn in de voorbereiding.

AI als denkversterker, niet als denkvervanger

De inzet van AI vraagt volgens Schenkel wel om duidelijke keuzes. Bij Luzac was er daarom al een visie op AI voordat de school ermee aan de slag ging. Het uitgangspunt: technologie moet het leren versterken, maar mag het denken niet overnemen.

'We willen AI echt gebruiken als denkversterker en dus niet als denkvervanger. Je ontwerpt je onderwijs niet vanuit AI, maar vanuit de menselijke leerdoelen.

Wat wil je eigenlijk bereiken? En vervolgens kun je AI als middel inzetten.'

Dat betekent ook dat AI niet overal en altijd een rol hoeft te spelen. Schenkel noemt het creëren van AI-vrije momenten in de les, bijvoorbeeld wanneer leerlingen zelfstandig moeten reflecteren op hun leerproces.

Ook de bredere opdracht van het onderwijs blijft nadrukkelijk bij de school en de docent. 'Onderwijs is veel breder dan alleen sommetjes leren. Het gaat ook om persoonsvorming. Dat gaat AI niet doen en dat gaat BeSmart zeker niet overnemen. Het is juist een mooi, aanvullend en slim leermiddel.'

De leerling blijft aan het stuur

Voor Schenkel is het belangrijk dat leerlingen zelf eigenaar blijven van hun leerproces. Het gebruik van een digitale leeromgeving moet geen doel op zich worden. Een leerling moet er juist naartoe gaan omdat die iets wil begrijpen of leren.

'Het gaat erom dat een leerling zelf naar BeSmart gaat omdat hij iets wil leren. Dat moet de motivatie zijn.'

Die benadering sluit aan bij de manier waarop Luzac naar huiswerk en zelfstandig leren kijkt. Schenkel verwoordt het als volgt:

'De vraag aan de leerling is: Hoe zorg jij nou dat je dit snapt, zodat je een goede toets kunt maken?'

De school laat het traditionele idee van huiswerk steeds meer los. Het draait niet zozeer om het afwerken van opdrachten omdat een docent dat heeft opgegeven, maar om de vraag: hoe zorg je ervoor dat je de lesstof begrijpt en straks een toets goed kunt maken?

Een leerling die merkt dat hij een onderwerp niet begrijpt, kan dan zelf op zoek naar aanvullende uitleg. BeSmart Campus biedt daarvoor een laagdrempelige mogelijkheid, binnen een omgeving die aansluit bij de les- en examenstof.

Een aanvulling op wat docenten doen

De introductie van BeSmart Campus heeft volgens Schenkel niet geleid tot weerstand bij docenten. Integendeel: hij merkt dat er enthousiasme is over de mogelijkheden. Dat heeft volgens hem vooral te maken met de kwaliteit van het systeem en met de manier waarop de school het gebruik ervan benadert.

Docenten houden de ruimte om hun eigen leermiddelen te kiezen en te bepalen wat past bij hun onderwijs. BeSmart Campus is beschikbaar als hulpmiddel, niet als verplicht voorgeschreven werkwijze voor iedere les.

Daarnaast kijkt Luzac verder dan alleen de bestaande leerstof. Een aantal docenten heeft bijvoorbeeld meegewerkt aan de ontwikkeling van de spreekvaardigheidsmodule in BeSmart Campus. Die biedt volgens Schenkel interessante mogelijkheden voor het oefenen van taalvaardigheid.

'Als je spreekvaardigheid wilt oefenen, is het best lastig om iedere leerling één-op-één te bedienen. Met AI kun je meerdere leerlingen tegelijk laten oefenen.

En wat ik ook interessant vind: AI blijft op hetzelfde taalniveau spreken. Een docent past zich in een gesprek vaak onbewust aan het niveau van de leerling aan. Terwijl je juist wilt dat die leerling een stap omhoogzet.'

Wanneer is het geslaagd?

Luzac wil de ervaringen van leerlingen en docenten blijven volgen. Na de eerste toetsweek staat daarom een vragenlijst gepland om op te halen hoe zij BeSmart Campus gebruiken en ervaren. Ook wil de school blijven kijken of het gebruik bijdraagt aan het leren en de resultaten. Schenkel is daarbij realistisch: een rechtstreeks verband tussen het gebruik van een leermiddel en betere cijfers is niet zomaar aan te tonen.

Voor hem zit het succes vooral in de vraag of het middel doet waarvoor het bedoeld is: leerlingen helpen beter te leren, zonder dat ze de regie over hun leerproces verliezen. Zijn advies aan andere scholen die met AI aan de slag willen? Begin bij je eigen onderwijsvisie en bepaal van daaruit welke rol AI kan spelen.

'Kijk vanuit je eigen onderwijsvisie naar een tool die je wilt aanschaffen. En als je dat doet, vind ik het heel logisch als je ook bij BeSmart uitkomt.

Vooral omdat leerlingen en docenten gewoon in de lead blijven van het leerproces.'